Tác Hại Của Sán Lá Máu

     
Tác giả: học viện chuyên nghành Quân yChuyên ngành: ký sinh trùngNhà xuất bản:Học viện Quân yNăm xuất bản:2008Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền truy vấn cập: xã hội

Sán máu( Sán máng)- Schistosoma

Sán Schistosoma được Weinland phát hiện từ năm 1858. Bệnh dịch do sán máu tạo ra thông dụng ở những nơi trên trái đất thuộc châu Phi, Á, Mĩ La Tinh, một vài đảo ở tỉnh thái bình Dương. 

Theo Wright (1968): hiện có tầm khoảng 354 triệu con người trên thế giới sống trong vùng bao gồm bệnh lưu lại hành và có 117 triệu người mắc bệnh này. 

Sán máu tất cả một số đặc điểm khác với các loài sán lá khác:

Sán tiết có cấu trúc phân giới: sán đực, sán chiếc riêng biệt.

Bạn đang xem: Tác hại của sán lá máu

Thân sán ko dẹt, không có hình lá cây. Sán đực: 10 - 15 x 1 mm, phần trước thân hình ống, chiếm 01/05 chiều nhiều năm của thân; phần sau thân dẹt, nhị bờ mỏng, cuộn gấp lại như lòng máng chiếm 4/5 chiều nhiều năm thân. Sán cái dài hơn nữa sán đực: 15 - 20 x 0,5 mm, toàn thân ống, nhỏ, màu sắc sẫm hơn sán đực, thường nằm trong thâm tâm máng của sán đực. Rất khó khăn phân biệt các loài sán máu trưởng thành.

Trứng sán máu không có nắp, phụ thuộc vào hình thể của trứng hoàn toàn có thể phân biệt được các loại sán máu.

Ấu trùng đuôi sán máu gồm đuôi chẽ đôi, khác hoàn toàn ấu trùng đuôi của các loại sán lá khác.

Đa số những dòng sông ở khu vực Đông nam châu Á đều sở hữu phần hạ nguồn chảy qua cương vực Việt Nam, tuy vậy ở vn chưa phát hiện nay được sán máu, tuy nhiên nhiều vùng giữ vực phần thượng nguồn của các dòng sông tung từ Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Campuchia là phần lớn vùng tất cả lưu hành bệnh dịch sán máu. 

Có không hề ít loài sán máu, nhưng bao gồm 4 loại kí sinh sống người:

S.japonicum (Katsurado,1904): phân bố đa phần ở vùng Đông Á: Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên, Đài Loan, Philippin.

S.haematobium (Bilharz,1852): phân bố ở châu Phi: Ai Cập, Senegan,

Sudan, Angola, Madagaska. Vùng Trung Đông: Ả Rập, Israel, Irak, Ấn Độ với

Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha…

S.mansoni (Sambon, 1907): phân bố ở châu Phi thuộc lưu vực sông Nil: Ai

Cập, Libi, Ethiopia, Somali, Yemen, Senegan, Congo, Sudan… cùng ở châu mỹ la tinh: Brazin, Venezuela, Surinam, Haiti, Puerto Rico…

S.intercalatum (Fischer, 1934): phân bổ ở Ai Cập, Congo, Gabon…

Đặc điểm hình thể.

S.japonicum:

Kích thước sán trưởng thành: sán đực 6 - 12 x 0,5 - 0,8 mm, sán mẫu 12 - đôi mươi x 0,2 - 0,3 mm, thân đậy gai khôn xiết nhỏ. Trứng hình thai dục, tất cả gai rất nhỏ dại nằm ở cạnh bên khó nhận thấy được. Size của trứng: 60 - 100 x 50 - 80µm.

S.haematobium:

Kích thước sán trưởng thành: sán đực 7 - 12 x 0,9 -1,0 mm, sán mẫu 1- đôi mươi x 0,1 - 0,2 mm.

Trứng hình bầu dục, một đầu tròn, một đầu dài, tất cả gai sống đầu dài, size 120 - 160 x 40 - 70 µm.

S.mansoni:

Kích thước sán trưởng thành: sán đực 6 - 12 x 1 mm, sán chiếc 10 - 16 x 0,16 - 1,2 mm. 

Trứng hơi nhiều năm hơn, khiêm tốn hơn trứng S.japonicum, tất cả gai ở 1 bên khôn xiết nhỏ, nhưng dễ nhấn thấy, size 130 - 180 x 60 - 70µm.

S.intercalatum

*

Hình 11.10: Trứng sán S.haematobium 

*

Hình 11.11: Trứng sán S.japonicum

*

Hình 11.12: Trứng sán S.mansoni.

Sán trưởng thành có kích thước tương tự như S.haematobium. Trứng hình bầu dục, bao gồm một gai tại phần cuối, kích thước 140 - 220 x 50 - 85 µm.

Đặc điểm sinh học.

Vòng đời sinh học của các loài sán máu giống như nhau, nhưng có vật công ty phụ không giống nhau, bao gồm vị trí kí sinh khác nhau.

S.japonicum:

Kí sinh ở khối hệ thống tĩnh mạch cửa ngõ trong gan, tĩnh mạch máu mạc treo ruột trên. Sán cái đẻ 50 - 300 trứng/ngày, trứng theo phân ra ngoài.

S.haematobium: 

Kí sinh ở hệ thống tĩnh mạch bàng quang. Sán cái đẻ 20 - 30 trứng/ngày, trứng theo thủy dịch và hoàn toàn có thể theo phân ra ngoài.

*

Hình 11.13: 1. S.japonicum; 2. S.haematobium; 3. S.mansoni

A- Sán đực; B- Sán cái; C- Trứng

S.mansoni:

Kí sinh ở khối hệ thống tĩnh mạch đại tràng, tĩnh mạch máu mạc treo ruột trên và dưới.

Sán chiếc đẻ 1- 4 trứng/ngày, trứng theo phân ra ngoài.

S.intercalatum:

Vị trí kí sinh y như S.mansoni. Trứng theo phân ra ngoài thỉnh thoảng theo mặt đường nước tiểu.

Sán trưởng thành và cứng cáp đẻ trứng ở những mao mạch, từ bỏ đấy trứng xâm nhập vào lòng ruột, hoặc vào lòng bàng quang, tùy thuộc vào từng loài. Giai đoạn dịch rời của trứng vào mô bao gồm tầm quan trọng đặc biệt đặc bịêt về mặt bệnh dịch học, quy trình này kéo dãn dài 1- 2 tháng. Trứng chiếu qua thành ruột, thành bàng quang, tạo ra viêm thành ruột, thành bàng quang, dần dần liền sẹo, dày lên, ngăn cản trứng ko qua được, trứng tích trữ trong thành ruột, thành bàng quang, tạo tổn thương tại chỗ. Đôi lúc trứng theo tiết vào gan, lách, cơ sở sinh dục…

Trứng sán ngày tiết ra nước ngoài cảnh, lâm vào hoàn cảnh nước, sau vài giờ, ấu trùng lông (miracidium) chui ra khỏi trứng, bơi lội tự bởi vì trong nước, tự tìm tới vật chủ phụ thích hợp các loài ốc:

S.japonicum có vật công ty phụ là ốc Oncomelania: O.nososphora sinh sống Nhật Bản, O.huppensis sinh sống Trung Quốc, O.auadrasi ngơi nghỉ Philippin, O.formosana sinh sống Đài Loan.

S.haematobium gồm vật nhà phụ là ốc Bulinus: B.trancatus, B.forskalii,

B.rohlfsi, B.abyssinicus, B.nasutus, B.senegalensis, B.africanus, B.guernei, B.globosus… riêng rẽ ở ý trung nhân Đào Nha gồm ốc Planorbarius metidjensis

S.mansoni tất cả vật chủ phụ là ốc Biomphalaria sinh sống châu Phi: B.alexandrina,

B.pfeifferi, B.adowensis cùng ốc Australorbis sinh hoạt Nam Mĩ A.globratus,

S.intercalatum bao gồm vật công ty phụ là ốc Bulinus africanus.

*

Hình 11.14: Vòng đời sinh học của sán máu.

Ấu trùng lông vào ốc, trong khung người ốc, xuất phát từ một ấu trùng lông sẽ cải tiến và phát triển thành tương đối nhiều ấu trùng đuôi (cercaria). Số lượng và nhịp độ phóng thích con nhộng đuôi nhờ vào vào điều kiện môi trường. Ở điều kiện xuất sắc nhất, hàng ngày mỗi ốc phóng say đắm ra hàng vạn ấu trùng đuôi, trong không ít tuần lễ liên tiếp. Trung bình từ một ấu trùng lông vào sẽ cải cách và phát triển thành hàng nghìn nghìn ấu trùng đuôi.

Ấu trùng đuôi lượn lờ bơi lội tự bởi vì trong nước, khi tất cả người bơi lội dưới nước, con nhộng đuôi tấn công hơi, tra cứu mọi giải pháp chui qua da vật chủ quăng quật lại phần đuôi. Nếu bọn họ nhúng chân vào nước có ấu trùng đuôi, dù chỉ một phút cũng trở thành ấu trùng đuôi chui qua da. Giả dụ không chạm chán vật nhà thì ấu trùng đuôi sẽ chết sau vài giờ.

Vào khung hình người, con nhộng sán huyết vào hệ tuần hoàn, lên phổi, về tim, theo đại tuần hoàn đi mọi cơ thể, sau cùng phát triển thành sán cứng cáp ở hệ thống tĩnh mạch cửa, sau khi thụ tinh, sán tới những vị trí phù hợp (tùy loài) với đẻ trứng sinh hoạt đó. Đời sống của sán huyết trong khung người người khoảng 20 - 25 năm.

Vai trò y học.

Các loại sán máu gây bệnh cho người ngay tự khi con nhộng xâm nhập vào cơ thể.

Xem thêm: Bài 1, 2, 3, 4 Trang 135 Sgk Toán Lớp 3 Trang 135 Sgk Toán 3

Phản ứng da:

Là biểu lộ sớm độc nhất vô nhị của bệnh, khi ấu trùng chui qua da, đột nhập vào cơ thể. Fan bệnh có cảm hứng ngứa ngáy, sau vài ba ngày, nổi mẩn thành từng đám, hoàn toàn có thể sốt, cảm hứng khó chịu. Các thể hiện đó đã mất đi vào vài ngày. Các lần tái lây lan sau xẩy ra âm thầm.

Nhiễm độc máu:

Xảy ra sau làm phản ứng da 1 - 2 tháng. Có biểu lộ quá mẫn, nổi mề đay, hen, sốt, gan cùng lách sưng, ngứa làm việc da, phù nề nhoáng qua, nhức đầu, nhức mỏi những cơ…

Giai đoạn toàn phát của bệnh:

Tương ứng với quá trình sán loại vào mạch máu đẻ trứng. Tùy thuộc từng loại sán có bộc lộ lâm sàng không giống nhau:

S.japonicum:

Gây căn bệnh sán máu gan - lách, là loại sán máu tạo phản ứng mạnh dạn nhất. Người mắc bệnh sốt, rét, nóng, đổ mồ hôi, có thể rối loạn tiêu hoá, gan lách sưng to. 

Trứng sán ở gan tạo ra những tổn hại xơ hoá, tuần hoàn tĩnh mạch tắc nghẽn, ban đầu gan sưng to, tiếp đến xơ hoá, teo nhỏ, tăng áp lực tĩnh mạch cửa, lách sưng to, có thể cổ trướng, tuần hoàn bàng hệ.

Đôi lúc trứng sán dịch chuyển vào phần lớn nhánh nối với tĩnh mạch tủy sống (spinal vein), lên não, gây phần nhiều phản ứng viêm, tắc, rối loạn tuần hoàn não, tiên lượng khôn xiết xấu.

S.haematobium:

Gây dịch sán máu tiết niệu - sinh dục. Một số loại sán này đẻ trứng ở những nhánh tĩnh mạch máu vùng tiết niệu, sinh dục, rất có thể vào cả đám rối trĩ.

Sán này khôn xiết ít khi khiến dị ứng. 

Trứng sán tạo tổn yêu quý ở bàng quang và các cơ quan lại sinh dục, gây ứ đọng tuần hoàn, sinh sản thành đông đảo bướu sợi trong màng nhầy bàng quang. 

Triệu hội chứng thường chạm chán nhất: tiểu ra huyết đại thể họăc vi thể, nhức vùng trên xương mu, lan xuống vùng đáy chậu, bìu, dương vật, xúc cảm nóng rát khi đái, ngứa lúc đái, tiểu dắt. Bóng đái bị xơ hoá, vôi hoá, sút dung tích, dẫn mang lại biến triệu chứng sỏi, viêm…

Tổn yêu thương ở cơ sở sinh dục chạm mặt cả nghỉ ngơi nam, nữ: viêm mồng tinh, viêm thừng tinh, viêm túi tinh, tuyến đường tiền liệt, viêm cổ tử cung, phần phụ… dẫn đến vô sinh.

S.mansoni:

Gây bệnh sán máu mặt đường ruột. Sán này đẻ trứng ở mọi nhánh của hệ tĩnh mạch cửa, rất có thể thấy trứng sán vào ruột, gan, lách. 

Biểu hiện tại lâm sàng thường xuyên không rõ, gồm có đợt đi lỏng, xen kẹt táo bón, đầy hơi, nổi mẩn, ngứa, rất có thể gan, lách sưng to vì tắc nghẽn, tăng áp lực tĩnh mạch.

S.intercalatum:

Cũng gây bệnh sán máu đường ruột, lâm sàng giống hệt như S.mansoni.

Chẩn đoán.

Chẩn đoán đưa ra quyết định dựa vào hiệu quả xét nghiệm tra cứu thấy trứng sán trong số bệnh phẩm, phân, nước tiểu, hoặc trong mô lúc sinh thiết. Hay chỉ tra cứu thấy trứng trong tiến trình toàn phạt của bệnh, nếu độ mạnh nhiễm ít, tìm kiếm thấy trứng khó khăn khăn.

Có thể phụ thuộc vào lâm sàng và các xét nghiệm chẩn đoán miễn dịch.

Điều trị.

Trước phía trên dùng những thuốc có antimoan, dehydroemetin…

Hiện nay thường dùng các một số loại thuốc:

Niridazole (ambilhar): thuốc có độc tính cao, rất có thể gây tai phát triển thành tâm thần.

Oxamniquine (vansil): ít độc, rất có thể dùng chữa bệnh hàng loạt, mà lại chỉ có tác dụng với S.mansoni.

Praziquantel: có tính năng tốt điều trị những loại sán máu.

Dịch tễ học và phòng chống.

Do các đòi hỏi nghiêm ngặt của vòng đời sinh học tập sán máu, phải bệnh sán tiết thường lưu hành ở rất nhiều nơi có những loại ốc tương thích và đk thiên nhiên thích hợp cho ốc phạt triển. 

Tình hình kinh tế, làng mạc hội có vai trò quan lại trọng ảnh hưởng đến lưu hành và viral bệnh. Sử dụng nguồn nước ao, hồ, sông, suối, phong tục phóng uế xuống nước… là yếu ớt tố nguy cơ tiềm ẩn nhiễm căn bệnh sán máu cho tất cả cộng đồng. 

Những fan làm ruộng, cấy lúa nước, nghề chài lưới, đánh bắt thủy sản, dễ mắc bệnh dịch này. 

Bệnh sán ngày tiết thường gặp mặt ở các nước sức nóng đới, cận nhiệt độ đới:

Ở châu Phi, nhất là vùng châu thổ sông Nin bao gồm sự phân bố rộng rãi loài sán máu S.mansoni. Ví như ở Ai Cập trực thuộc châu thổ sông Nin gồm nơi cho tới 60% dân sinh bị nhiễm những loài sán huyết S.mansoni, mặc dù loài sán đó lại ít gặp gỡ ở Bắc Phi. 

Loài sán ngày tiết S.japonicum lại phân bố rộng thoải mái ở Trung Quốc, xuất hiện thêm các ổ dịch dọc thung lũng sông Mê Công, ở Thái Lan cũng có thể có bệnh này.

Ngoài ra căn bệnh còn phổ biến ở nam giới Nhật bạn dạng như vùng Katayama 38% số lượng dân sinh nhiễm dịch sán máu. Hình như bệnh còn có ở Triều Tiên, Philipin. 

Ở việt nam chưa phát hiện tại thấy bệnh dịch sán máu.

Các giải pháp phòng bệnh cá thể chỉ có thể áp dụng với phần đa người trải qua vùng lưu hành trong một thời gian ngắn, không mong muốn sinh hoạt, làm việc dưới nước.

Đối với nhân dân bản xứ sinh hoạt vùng gồm bệnh lưu giữ hành, các biện pháp phòng bệnh dịch cá nhân: đi ủng, quẹt trên da phần nhiều thuốc xua ấu trùng đuôi… rất nặng nề áp dụng.

Các công tác phòng chống bệnh sán ngày tiết và các biện pháp phòng dịch tập thể siêu tốn kém vì buộc phải điều trị sản phẩm loạt, phải đảm bảo an toàn chương trình cung ứng nước sạch, xử lý triệt để nguồn phân bằng những loại nhà cầu hợp quy cách, khoa học…

SCHISTOSOMA MEKONGI

S.mekongi là 1 trong những chủng sán máu phân bố ở lưu giữ vực sông Mekong một sông mập chảy qua Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam. 

Hình thể sán S.mekongi tựa như S.japonicum, tuy thế trứng S.mekongi hơi nhỏ tuổi hơn, tròn hơn, kích thước: 56 x 64 µm. 

Vật chủ bao gồm của S.japonicum: người, dê, chó, mèo, lợn, trâu, bò, chuột… trang bị chủ thiết yếu của S.mekongi: fan và chó, chó là vật chủ chính, có lựa chọn quan trọng.

Mùa truyền dịch S.mekongi là xung quanh năm, những đỉnh điểm vào mùa lễ bửa nước (tháng 4,6) lúc mức nước xuống thấp, dân đề xuất ra sông tắm rửa rửa, giặt rũ, đem nước đựng vào bể,… chế tạo điều kiện thuận tiện cho ấu trùng đuôi đột nhập qua da. Vật chủ phụ của sán S.mekongi là ốc Lithoglyphopsis aperta

Vị trí địa lí cư trú của chủng loại ốc này ở khu vực tỉnh Ubon (Thái Lan), Sachanđon (Lào), Krochie (Campuchia) thuộc vĩ độ 15°14 - 16°2, tởm độ 105°14 - 105°51. 

Sán S.mekongi kí sinh ở khối hệ thống tĩnh mạch mạc treo ruột trên cùng tĩnh mạch cửa.

Các điểm lưu ý bệnh học, dịch học, chống chống y hệt như S.japonicum.

BỆNH VIÊM DA vì ẤU TRÙNG SÁN MÁU

Có ít nhất 25 loài con nhộng đuôi sán ở nước ngọt với 4 loài sinh hoạt nước mặn rất có thể gây viêm da mang lại người, khi vận động dưới nước. Đó là những con nhộng sán kí sinh ở động vật lông vũ, động vật có vú sống bên dưới nước. 

Khi chui qua domain authority người ấu trùng chỉ tạo viêm da, dị ứng, không cải tiến và phát triển thành sán cứng cáp ở người.

Ở việt nam hay chạm mặt nhất là bệnh viêm da vày sán huyết vịt, ở phần đông vùng chăn nuôi vịt. Đó là sán Trichobilhazria sp. với sán máu của một số động vật khác Schistosomatium sp.

Sau khi ấu trùng đuôi đâm vào da vài ba giờ, người bị bệnh ngứa dữ dội, da phù, nổi mẩn đỏ thành từng đám rộng, vị ngứa, gãi dễ bị nhiễm trùng. Thực chất đây chỉ là một trong hiện tượng dị ứng, đều chỗ domain authority nổi mẩn, sau một tuần lễ tự khỏi. 

Có thể khám chữa bằng các thuốc phòng dị ứng, nếu có nhiễm trùng thực hiện kháng sinh.

Xem thêm: ​Trong Bọc Có Cây Kim Trong Bọc Lâu Ngày Cũng Lòi Ra Nghĩa Là Gì?

Có thể dự phòng theo tay nghề dân gian, bôi lên da mỡ tấy hoặc những loại dầu, mỡ chảy xệ có tác dụng xua ấu trùng đuôi để bảo đảm da khi cần tiếp xúc cùng với nước ở đều vùng chăn nuôi vịt.