NGỌT BÙI NHỚ LÚC ĐẮNG CAY

  -  

Cũng cữ rét bạn nữ Bân. Nhưng mà “nàng Bân” của tháng 3-1988 đó... đói. Vừa vụ mười thất thu (bởi cơn bão lớn cuối năm trước), vụ chiêm xuân lại chưa đến độ thu hoạch. Chú ý lên ruộng cạn, quan sát xuống đồng sâu, nước sông trong mang lại rợn, rau lúa cũng thêm phần gầy guộc. Tem phiếu bao giá chỉ được thay bằng sổ mua theo “giá trong” (tức là mềm rộng ngoài thị trường tự do). Thóc, gạo cho dân thị buôn bản (nay là thành phố) Thanh Hóa lúc này đa phần trông vào số đông toa tàu hỏa, từ miền nam bộ chở ra. Phòng ban báo thắc thỏm, chờ đến lượt được trưng bày lương thực.

Bạn đang xem: Ngọt bùi nhớ lúc đắng cay

*

Chủ tịch nước Lê Đức Anh lướt web đọc báo Thanh Hóa (năm 1994).

Đầu thay đổi mới, hồi trong thời điểm 1988, 1989 cùng đầu trong năm 1990 ấy, cuộc sống thường ngày người dân cũng như người làm cho báo đối diện vô vàn khó, khổ. Bước qua bao cấp, chiến tranh biên giới tây-nam vừa vơi giờ đồng hồ súng. Cấm vận của Mỹ và các nước phương Tây đã siết chặt. Viện trợ và giao thương mua bán với các nước khối XHCN Đông Âu bị hạn chế, do số đông các nước vào khối SEP (Hội đồng tương trợ kinh tế các nước XHCN Đông Âu) đều gặp khủng hoảng với dần sụp đổ. Ruộng đồng thiếu phân bón, nhà máy sản xuất thiếu nguyên liệu, giao thông vận tải thiếu xăng dầu. Lại thêm lụt lội, bão tố. Thời gian này, hơi đông lao động xuất khẩu từ bỏ Đông Đức, Liên Xô, Tiệp tương khắc (cũ), Bungari… trở về, không tồn tại việc làm. Không chỉ là là gần như đói ăn, thiếu hụt mặc, mà tâm lý tiêu cực, bỏ mặc để thoát đói, làm giàu đã gây nên nhiều tệ nạn, độc nhất vô nhị là nạn đùa họ. Ở thị làng Thanh Hóa, trước Chợ vườn Hoa (cũ), xuất xắc trước cổng bên hát quần chúng. # (ở phố Đào Duy Từ) ngày ngày không ít nam phụ nữ tú dập dìu đi thu “bát”, thu “họ”. Họ chả còn màng buôn bán, thợ thuyền. Rồi hầu như đánh nhau, hồ hết khóc than bởi vì nợ nần, mất mát. Cô em chúng ta tôi sinh sống phố Việt Bắc cũ (nay là phố Bà Triệu) có chút vốn, định mở hàng may, nhưng mà lại chơi hụi, tưởng vẫn lãi nhiều. Hùn hạp, thời hạn đầu được chúng ta hụi mời ăn uống uống, lũ đúm, nụ cười rơn. Dẫu vậy đang chờ lượt đổ “bát” thu lời cao, thì công ty “bát” vẫn bặt vô âm tín. ít nhiều bạn bè, tín đồ quen của tôi cũng chạm mặt nạn như em. Bắt đầu vào nghề, được “phân vai” chuyên các đề tài về văn hóa, lễ hội, toàn phần lớn vui vẻ, nhưng nỗi bức xúc khiến cho tôi mạnh dạn phá lệ, làm cho ngay một phóng sự về nàn dịch hụi bọn họ ở thị xã.

Xem thêm: Lập Dàn Ý Tả Mẹ Lớp 5 Chi Tiết Giúp Học Sinh Dễ Viết Nhất, Lập Dàn Ý Tả Người Mẹ Của Em Lớp 5 Ngắn Gọn

Còn lần đi tới tâm điểm Nga Sơn điều tra về tệ nàn hội “ống” (kiểu nghịch họ, hụi), tôi buộc phải xếp sản phẩm suốt buổi mới tậu được vé xe pháo khách. Đến thị trấn, rồi cũng không biết nên bẩm báo với ban ngành nào. Công an huyện sẽ điều tra, nên chỉ có thể thông tin sơ qua. Nga Sơn vẫn rất nặng nề khăn. Sản phẩm chiếu cói chất ứ, vì mất thị trường xuất ngoại. Lao cồn nghề cói không hề được bao cấp cho lương thực, thực phẩm. Đất cói mặn, cực nhọc trồng cây lương thực. Thất nghiệp, đói ăn, rất nhiều người dấn thân “ống”. Dựa vào anh táo bạo - dân bạn dạng địa, là cán bộ huyện, săn được mấy phiên bản viết tay về thể thức đùa “ống”, vốn chỉ lưu lại truyền trong nhóm chủ “ống”, tôi gồm chút năng lực để xâm nhập “làng ống”. Đủ các loại ống cắt, ống tiến, ống lùi, một mê trận “tiền đẻ ra tiền” nhanh trong chớp đôi mắt mà các chủ “ống” vẽ ra lòe bịp. Những người dân “đổ ống”, nhấn tiền trước lôi kéo người sau, tiệc khao linh đình, tốn nhát không nhắc xiết. Tôi và bạn đồng nghiệp mặt Đài phạt thanh cùng Truyền hình tỉnh, mượn xe đạp đi xã, về thị trấn suốt mấy ngày. Hồi ấy, đi cơ sở, chạm mặt gỡ, tuyên truyền các yếu tố mới hay điển hình tiên tiến, cánh phóng viên báo chí thường được những đơn vị đãi cơm. Lần này, viết về tiêu cực, lại dịp đói kém. Nể huyện, cũng chỉ dám báo cơm trắng Văn phòng Ủy ban thị trấn một buổi, sót lại ăn ké chúng ta bè, hoặc ra quán đầu thị trấn. Chuyến du ngoạn mất toi mon lương, bù lại là niềm hý hửng, dự tưởng rằng mình đã nổi tiếng, với thiên phóng sự “số má” 3 - 4 kỳ. Tuy vậy khi báo ra, bài xích đăng rút gọn, chỉ với 1 kỳ, suýt soát 1/3 trang báo. Bao chi tiết sinh cồn về âm mưu xảo trá của các kẻ nuốm đầu, mọi chuyện đau lòng của tín đồ chơi bị mất tiền, phải gánh nợ, và rất nhiều cuộc trốn nợ, đòi nợ… đã đổi mới mất. Gắng là “Buồn ơi, xin chào em”**. Anh Xuân ngôi trường (khi ấy là Thư ký kết tòa soạn) an ủi: Cả tỉnh, bao gồm biết bao sự kiện quan trọng, quan trọng khác, đề nghị đăng đến kịp, cô hãy thông cảm đến Ban Biên tập. Sau này ngẫm lại, tôi ngấm thía, thấy bản thân ích kỷ, vẻ bên ngoài như đứa trẻ em cứ trách phụ huynh không đến mình nạp năng lượng no, nhưng vô tâm không chú ý rằng, nhà vẫn thiếu gạo. Hồi đó, báo in khổ lớn, nhưng chỉ tất cả 4 trang, lại đã cho thấy 2 kỳ mỗi tuần, vào thứ tư và lắp thêm bảy. Cơ mà để ra được 2 kỳ báo vào tuần, đã là 1 trong kỳ tích. Điều kiện in ấn lạc hậu. Phóng viên lúc ấy, di chuyển chủ yếu là xe đạp điện - phương tiện tiện nhất, nhưng luôn luôn luôn thiếu phụ tùng nạm thế. Săm, lốp của những HTX bằng tay thủ công như Minh Thành, vẫn ít, unique lại hạn chế. Xe cộ đạp thành công xuất sắc cũng new chỉ cung cấp đủ trong diện ưu tiên hẹp. Để có tin, bài, dù có một mẩu tin “bao diêm” (là một số loại tin vắn, được call một biện pháp hài hước), phóng viên, hiệp tác viên cũng mất bao thời gian, công sức của con người để di chuyển, xâm nhập thực tế. Đã thế, báo Đảng phải bám sát, chuyển mua một cách nhanh nhất rất có thể các sự kiện, nhà trương, mặt đường lối của Đảng. Tất nhiên bây giờ cũng vậy. Nhưng, ngày ấy, các văn kiện đặc trưng của Đảng bộ tỉnh: quyết nghị đại hội, những nghị quyết, chỉ thị của Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban thường xuyên vụ, của trực thuộc Tỉnh ủy, quyết nghị của HĐND, ubnd tỉnh… gần như được báo đăng download trọn vẹn. Rồi các nghị quyết Trung ương, các luật, pháp lệnh, dự thảo những văn bản luật, các nghị quyết của Quốc hội… cũng đăng toàn văn. Vì, các phương pháp khác, như con đường công văn hay chuyển vận tài liệu thì cũng không hiệu quả như qua tờ báo - vốn được in phần đông đặn hàng kỳ, có khối hệ thống phát hành rộng. Những tổ chức các đại lý Đảng phần nhiều đều gồm Báo Thanh Hóa và coi tờ báo là phương tiện đi lại học tập,tuyên truyền đắc lực. Mà lại mỗi nghị quyết, thông tư đều khá dài, có khi chiếm phần vài tía trang, tốt tiếp các kỳ. Rồi chuyện như thể má, tưới tiêu…, Báo phải tin tức hướng dẫn đến kịp thời vụ. Gánh biết bao thông tin về hoạt động chính trị, kinh tế, thôn hội và an ninh quốc phòng, trong những lúc số trang cùng số kỳ hạn hẹp, quả khôn cùng khó để làm cho tờ Báo Thanh Hóa khi ấy đa dạng chủng loại và hấp dẫn.

Xem thêm: Trắc Nghiệm Tuyên Ngôn Độc Lập ”, Trắc Nghiệm Ngữ Văn 12: Bài Tuyên Ngôn Độc Lập

Tuy vậy, đôi khi ngọt bùi cũng mang đến trong đắng cay. Bài báo của tôi được không ít đồng nghiệp và bạn đọc khen. Cô em bọn họ tôi từng mất tiền lúc thi đấu họ ở phố, xem báo, sẽ hiểu thông và bỏ ý định gỡ gạc. Tôi còn lập công, giải được côn trùng nguy gia tài của gia đình. Bố và chị gái hùn hạp mang lại cậu bên Nga Tiến (Nga Sơn) nghịch “ống”. Với các bảng “ống” chi tiết, nhưng tôi chũm về, bố và chị đã nhận được rõ rằng, không tồn tại một ngành nghề gì lãi đậm, lãi nhanh để nhà “ống” rất có thể trả lãi rất cao cho những người chơi cả. Và kĩ năng chủ “ống” bị vỡ nợ, hoặc quỵt nợ là sớm giỏi muộn cơ mà thôi. Khi ấy, cậu đem đâu tiền trả gốc nói gì cho lãi. Với sau đó, tiền của gia đình được thu về. “Quả lộc” rất dị này - nhưng mà tôi được đãi đọa ngày mới hành nghề báo chí, ở quê nhà, thật cực nhọc quên.